خرید برق سبز از بورس انرژی یکی از روش‌های تأمین برق تجدیدپذیر برای صنایع و مصرف‌کنندگان بزرگ است. در این مطلب با سازوکار بازار برق سبز، نحوه انجام معاملات و مزایای آن برای صنایع آشنا می‌شویم.
خرید برق سبز از بورس انرژی یکی از مهم‌ترین مسیرهای تأمین برق تجدیدپذیر برای صنایع ایران است. در این مدل، مصرف‌کننده به‌جای احداث فوری نیروگاه، برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر را از سازوکار بازار خریداری می‌کند. این روش برای صنایع مشمول الزامات قانونی و همچنین مجموعه‌هایی که به دنبال افزایش سهم انرژی پاک هستند کاربرد دارد.
تابلوی برق سبز چیست؟
تابلوی سبز بخشی از سازوکار معاملات برق در بورس انرژی است که عرضه برق نیروگاه‌های تجدیدپذیر و خرید آن توسط مصرف‌کنندگان واجد شرایط را امکان‌پذیر می‌کند. نیروگاه‌های تجدیدپذیر متصل به شبکه در چارچوب مجوزها می‌توانند در عرضه برق نقش داشته باشند.
چرا صنایع به خرید برق سبز توجه می‌کنند؟
یکی از دلایل اصلی، اجرای ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان است. صنایع مشمول باید سهم مشخصی از برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند و خرید از تابلوی سبز یکی از مسیرهای انجام این تکلیف است.
خرید برق سبز چه تفاوتی با پرداخت تعرفه دارد؟
در پرداخت تعرفه، صنعت هزینه ناشی از عدم تأمین سهم تجدیدپذیر را در صورتحساب می‌پردازد. در خرید سبز، صنعت به‌صورت فعال برای تأمین برق تجدیدپذیر وارد بازار می‌شود. مقایسه این دو به قیمت بازار، نرخ تعرفه همان دوره، حجم مورد نیاز و هزینه عملیات خرید وابسته است.
فرآیند کلی خرید برق سبز
فرآیند با شناخت نیاز مصرف شروع می‌شود. صنعت باید بداند در چه دوره‌ای چه مقدار برق سبز نیاز دارد و سپس مسیر معاملاتی مجاز، دوره تحویل و قیمت قابل قبول را مشخص کند.
- محاسبه انرژی تجدیدپذیر مورد نیاز
- بررسی الزامات دسترسی به بازار یا خرده‌فروش
- انتخاب دوره و حجم خرید
- رصد عرضه و قیمت تابلوی سبز
- ثبت و تسویه معامله مطابق سازوکار بازار
قیمت برق سبز چگونه تعیین می‌شود؟
قیمت بازار سبز یک تعرفه ثابت دولتی برای همه معاملات نیست و می‌تواند تحت تأثیر عرضه، تقاضا، دوره تحویل و شرایط بازار قرار گیرد. این ویژگی باعث می‌شود واحد انرژی و مالی صنعت نیاز به رصد مستمر بازار داشته باشند.
نهاد تجمیع‌کننده یا نیروگاه مجازی چه نقشی دارد؟
وزارت نیرو برای ایجاد نهاد تجمیع‌کننده برق تجدیدپذیر در تابلوی سبز دستورالعمل جداگانه منتشر کرده است. تجمیع‌کننده می‌تواند ظرفیت چند منبع کوچک‌تر را در یک ساختار معاملاتی جمع کند و ورود نیروگاه‌های پراکنده به بازار را تسهیل کند.
آیین‌نامه ۱۴۰۵ چه تغییری در بازار برق ایجاد کرده است؟
آیین‌نامه اجرایی بند «ب» ماده ۴۳ برنامه هفتم در سال ۱۴۰۵ دامنه مشترکانی را که باید برق خود را از بورس یا خرده‌فروش تأمین کنند توسعه می‌دهد و تابلوهای اول، برق آزاد و سبز و همچنین گواهی برق تجدیدپذیر را در ساختار بازار تعریف می‌کند.
مزایای خرید برق سبز
- عدم نیاز به سرمایه اولیه سنگین برای ساخت نیروگاه
- امکان تأمین سریع‌تر نسبت به اجرای پروژه احداث
- انعطاف در حجم و دوره خرید
- دسترسی به سازوکار شفاف بازار
- قابلیت ترکیب با نیروگاه اختصاصی
ریسک‌های خرید برق سبز
نوسان قیمت، محدودیت عرضه، زمان‌بندی خرید و تغییر مقررات از ریسک‌های مهم هستند. اگر صنعت خرید را به روزهای پایانی موکول کند، ممکن است با قیمت یا حجم نامطلوب روبه‌رو شود.
برق سبز یا احداث نیروگاه؟
این دو گزینه لزوماً رقیب کامل یکدیگر نیستند. صنعت می‌تواند در کوتاه‌مدت از بازار خرید کند و هم‌زمان پروژه نیروگاه خود را توسعه دهد. نیروگاه اختصاصی CAPEX و زمان اجرا می‌خواهد اما دارایی ایجاد می‌کند؛ خرید سبز انعطاف بیشتری دارد اما وابسته به بازار است.
خرید سبز با خرید عادی برق چه تفاوتی دارد؟
خرید برق در بورس فقط به تابلوی سبز محدود نیست. صنایع ممکن است برای بخش‌های دیگر نیاز خود از تابلوهای دیگر یا خرده‌فروش استفاده کنند. مقاله خرید برق از بورس انرژی ساختار کلی‌تر بازار را توضیح می‌دهد.
KPIهای مناسب برای تیم انرژی
قیمت متوسط خرید برق سبز، درصد پوشش تکلیف، اختلاف قیمت با تعرفه عدم تأمین، حجم خرید نسبت به Forecast و سهم تجدیدپذیر از کل مصرف از شاخص‌های مناسب هستند.
خرید برق سبز زمانی بهترین نتیجه را می‌دهد که صنعت مصرف خود را دقیق بشناسد، بازار را مستمر رصد کند و تصمیم خرید را با راهبرد بلندمدت تأمین انرژی هماهنگ سازد.