بورس انرژی امکان خرید مستقیم برق در یک بازار رسمی و شفاف را برای مصرف‌کنندگان فراهم می‌کند. این مقاله مراحل خرید برق، مزایا، الزامات و نکات مهمی را که صنایع باید هنگام ورود به این بازار بدانند بررسی می‌کند.
خرید برق از بورس انرژی برای صنایع در حال تبدیل شدن از یک گزینه تخصصی به بخش مهمی از مدیریت تأمین انرژی است. آیین‌نامه‌های جدید برنامه هفتم دامنه مشترکانی را که باید برق مورد نیاز خود را از بورس یا شرکت‌های خرده‌فروش دارای مجوز تأمین کنند توسعه داده‌اند. در نتیجه واحدهای صنعتی باید علاوه بر مدیریت مصرف، مهارت مدیریت خرید برق را نیز ایجاد کنند.
بورس انرژی چه نقشی در بازار برق دارد؟
بورس انرژی بستری برای انجام معاملات شفاف‌تر برق میان عرضه‌کنندگان و خریداران است. نیروگاه‌ها و عرضه‌کنندگان مجاز می‌توانند برق را عرضه کنند و مصرف‌کنندگان یا خرده‌فروشان در چارچوب مقررات خرید انجام دهند. هدف سیاست‌گذار افزایش سهم معاملات رقابتی نسبت به سازوکارهای سنتی است.
کدام مشترکان طبق آیین‌نامه ۱۴۰۵ مشمول می‌شوند؟
آیین‌نامه اجرایی بند «ب» ماده ۴۳ برنامه هفتم مقرر کرده است که مشترکان با قدرت قراردادی ۱۵۰ کیلووات و بیشتر، دو ماه پس از ابلاغ آیین‌نامه، برق مورد نیاز خود را از طریق بورس یا شرکت‌های خرده‌فروش دارای مجوز تأمین کنند. همچنین یک سال پس از ابلاغ، مشترکان با قدرت قراردادی ۳۰ کیلووات و بیشتر نیز وارد دامنه این سازوکار می‌شوند.
تابلوهای مختلف برق چه کاربردی دارند؟
در مقررات ۱۴۰۵، تأمین برق تا سقف مصرف مجاز از طریق تابلوی اول و بخش‌های دیگر از طریق تابلوهای برق آزاد، سبز و ابزارهای مرتبط تعریف شده است. بنابراین صنعت باید بداند هر بخش از مصرف خود تحت چه قاعده‌ای قرار می‌گیرد و خرید از کدام تابلو مناسب است.
تابلوی سبز چه تفاوتی دارد؟
تابلوی سبز برای برق تجدیدپذیر طراحی شده است. صنایع مشمول الزامات تجدیدپذیر یا مجموعه‌هایی که می‌خواهند سهم انرژی پاک خود را افزایش دهند می‌توانند از این بازار استفاده کنند. جزئیات این مسیر در مقاله خرید برق سبز از بورس انرژی توضیح داده شده است.
صنعت قبل از خرید چه داده‌ای نیاز دارد؟
خرید حرفه‌ای برق بدون Forecast مصرف ممکن نیست. صنعت باید مصرف ماهانه، Load Profile، دیماند قراردادی، برنامه تولید، تعطیلات و ریسک تغییر حجم را بشناسد.
- مصرف ساعتی یا ۱۵ دقیقه‌ای
- دیماند قراردادی و مجاز
- Forecast تولید و مصرف
- حجم مورد نیاز برای هر دوره تحویل
- حد قیمت قابل قبول
- سهم برق تجدیدپذیر مورد نیاز
خرید مستقیم یا استفاده از خرده‌فروش؟
بسته به ساختار بازار و ظرفیت سازمان، صنعت می‌تواند از خدمات شرکت خرده‌فروش دارای مجوز استفاده کند. خرده‌فروش می‌تواند بخشی از عملیات بازار، تجمیع تقاضا و مدیریت سبد را انجام دهد. در مقابل باید هزینه خدمت و مسئولیت‌های قراردادی روشن باشند.
ریسک قیمت چیست؟
اگر تمام نیاز در یک نقطه زمانی خریداری شود، صنعت در معرض قیمت همان دوره قرار می‌گیرد. تقسیم خرید میان چند بازه زمانی یا استفاده از سیاست خرید مرحله‌ای می‌تواند ریسک را کاهش دهد.
ریسک حجم چیست؟
Forecast مصرف هیچ‌گاه کاملاً دقیق نیست. تغییر برنامه تولید، دما، تعمیرات یا سفارش مشتری می‌تواند مصرف را تغییر دهد. بنابراین تیم انرژی باید Forecast را به‌صورت Rolling به‌روزرسانی کند و اختلاف خرید و مصرف را پایش کند.
خرید برق و مدیریت مصرف مکمل یکدیگرند
ورود به بورس به معنی بی‌اهمیت شدن بهره‌وری نیست. هر کیلووات‌ساعتی که با بهینه‌سازی حذف شود نیاز به خرید ندارد. مدیریت پیک نیز می‌تواند ساختار هزینه و ریسک را تغییر دهد.
بازار منطقه‌ای چه ارتباطی با بورس داخلی دارد؟
توسعه بازار داخلی شفاف و رقابتی می‌تواند زیرساخت نهادی مهمی برای تجارت برق گسترده‌تر باشد. در مقاله بازار منطقه‌ای برق و بورس انرژی تفاوت معاملات داخلی با تجارت برون‌مرزی توضیح داده شده است.
چه واحدهایی در شرکت باید درگیر باشند؟
خرید برق فقط وظیفه واحد تأسیسات نیست. تیم انرژی حجم و نیاز فنی را مشخص می‌کند، مالی نقدینگی و سقف قیمت را مدیریت می‌کند، حقوقی قراردادها را بررسی می‌کند و مدیریت تولید Forecast را به‌روزرسانی می‌کند.
KPIهای مناسب برای مدیریت خرید برق
- قیمت متوسط موزون خرید
- اختلاف Forecast و مصرف واقعی
- درصد تأمین از هر تابلو یا قرارداد
- هزینه برق به ازای واحد محصول
- سهم برق سبز از کل تأمین
بازار برق جدید نیازمند تصمیم‌گیری فعال‌تر است. صنعتی که داده مصرف، Forecast و سیاست ریسک مشخص داشته باشد می‌تواند بورس انرژی را از یک الزام اجرایی به ابزار مدیریت هزینه و تنوع‌بخشی تأمین تبدیل کند.